Co to jest format papieru i gdzie go stosujemy?
Format papieru to jego wymiar. Standardowe formaty określone są za pomocą odpowiednich norm określających precyzyjnie ich wymiar. Formaty podaje się poprzez przytoczenie litery i cyfry np. B1. Litera B oznacza szereg, a cyfra określa miejsce w szeregu. Im niższa cyfra, tym większy format. Litery natomiast określają 3 najczęściej stosowane szeregi czyli A, B i C. Szereg A jest najmniejszy, a szereg C największy.
Jaki format papieru wybrać dla swojej pracy?
Rozpoczynając pracę nad projektem graficznym, należy już na początku podjąć bardzo ważną decyzję – jaką formę ma przyjąć finalna praca drukowana. Do wyboru jest wiele standardowych formatów. Możesz także użyć niestandardowego formatu. W przypadku takiego rozwiązania warto rozważyć, czy zastosowanie niestandardowego formatu jest uzasadnione finansowo (z reguły takie wydruki są droższe od wydruków w formacie standardowym, gdyż nie gwarantują pełnego wykorzystania druku kręci, a także wymaga pracy indywidualnej, tj. bez wymagań stawianych procedurami drukarni i automatyzacji wielu procesów). . Format niestandardowy stosowany jest głównie do druku etykiet lub etykiet wycinanych po obrysie i tutaj jego zastosowanie jest w pełni uzasadnione, gdyż z założenia taka etykieta musi pasować do konkretnego produktu (puszki, butelki czy folii)..
Jaki jest największy format papieru?
Największy format papieru w druku arkuszowym to format B0 (1000 x 1414 mm), jednak tak dużych maszyn arkuszowych jest bardzo niewiele i częściej spotykane, standardowe wymiary arkuszy drukarskich w druku offsetowym to format B1 (707 x 1000 mm) i format B2 (500 x 707 mm). Na tak dużych arkuszach umieszczane są do oprawy poszczególne strony projektu, a następnie w różnych procesach oprawy powstają finalnie broszury, katalogi reklamowe, książeczki, książki, instrukcje obsługi czy artykuły papiernicze. Warto jednak dodać, że są to formy papierowe, a nie gotowy produkt.
Przykładowo zamawiając plakat B1 otrzymujemy produkt o wymiarach 680x980mm. Różnica w formacie gotowego produktu i formacie papieru wynika z konieczności zachowania pewnego odstępu między końcem grafiki, a końcem arkusza. Odstęp ten jest potrzebny drukarni, aby umieścić tam elementy ważne z punktu widzenia produkcji takie jak linie cięcia, skale kolorystyczne, czy informacje o samym zleceniu.
1. Format papieru A
To format, z którym każdy ma największą styczność. Weźmy choćby papier do drukarki, to format A4 (210 x 297 mm). Zwykłe zeszyty szkolne, to format A5 (148 x 210 mm), czyli format A4 złożony na pół. Formaty A4 i A5 bardzo często stosuje się przy druku ulotek składanych, katalogów klejonych, katalogów szytych, czy też katalogów spiralowanych. Format z szeregu A jest określony w Polsce normą PN-EN ISO 216:2009 i jest ona zgodna z międzynarodową normą ISO 216. Ta sama norma określa arkusze B. Arkusze C określone są normą ISO 269 (która jednak została wycofana w 2009 roku i nie jest już tak naprawdę aktualna).
2. Format papieru B
Z formatem papieru B rzadko mamy kontakt w życiu codziennym. Wyjątkiem mogą być niektóre książki, plakaty czy kalendarze ścienne. Jest to format używany przede wszystkim w drukarniach, w takich bowiem wymiarach najczęściej papiernie oferują swój towar. I tu najczęstszy jest format B1 i B2.
Poniżej podane są wymiary (gotowego produktu, a nie arkusza papieru!) dla formatu B:
3. Format papieru C (format kopert)
Format C używany jest najczęściej do podania wymiarów kopert. Jest on nieco większy od formatu papieru A, po to aby swobodnie umieścić kartkę w kopercie. Przykładowo, chcąc wysłać pismo o formacie A4 (210 x 297 mm) potrzebujemy koperty C4 (229 x 324 mm), a wysyłając kartkę A5 (148 x 210 mm) użyjemy koperty C5 (162 x 229 mm). Koperty standardowo kupujemy na poczcie ale można też zamówić koperty z nadrukiem firmowym lub nawet koperty personalizowane, gdzie adres odbiorcy jest od razu w drukarni umieszczany na kopercie.
Poniżej podane są wymiary (gotowego produktu, a nie arkusza papieru!) dla formatu C:
4. Format DL
Kontynuując temat kopert nie sposób nie napisać o formacie DL (99 x 210 mm). To format z którym również często mamy do czynienia a to dlatego, że jest pochodną formatu A4. To po prostu format A4 złożony na trzy części. Najczęściej w takiej formie dostajemy pisma urzędowe, czy faktury. Pozwala to na użycie mniejszej koperty, niż koperta C4. Do wysłania tak złożonego pisma użyjemy wtedy koperty DL, której wymiar to 110 x 220 mm. Format ten również często i chętnie jest stosowany w przypadku druku ulotek oraz ulotek składanych, a także zaproszeń i kartek świątecznych. Koperta DL jest chyba najczęściej spotykaną kopertą w naszych skrzynkach pocztowych.
5. Formaty amerykańskie, brytyjskie, japońskie
Formaty występujące poza Europą są rzadko u nas stosowane, choć zdarza się, że polska filia zagranicznej firmy dostaje z centrali do druku pliki w egzotycznych dla nas formatach.
Najczęściej jest to amerykański format Legal (215,9 x 356 mm czyli 8.5 x 14 cali) i format Letter (215,9 x 279,4 mm czyli 8.5 x 11 cali). Format tradycyjny brytyjski właściwie już jest wycofany i nie obowiązujący, ma jedynie tradycyjne zastosowanie lokalne w sądownictwie brytyjskim, czy na dworze królewskim. Japoński format A i B różni się od formatów europejskich wymiarami, a dodatkowo występują tam również historyczne formaty wynikające z tradycji (np. Shiroko-ban czy Kiku).
Dokładne definicje formatów takie jak A0, A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7 znajdziesz w innych definicjach słownika. Natomiast formaty o mniejszej powierzchni takie jak B0, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7 znajdziesz w dziale formatów pod literą B. Definicje i wielkości najmniejszych formatów takich jak C0, C1, C2, C3, C4 ,C5, C6, C7 także dla Państwa udostępniliśmy i możecie je zobaczyć pod literą C. Zapraszamy do pełnego zapoznania się z wielkościami papierów na których pracują drukarnie.
