Katalog szyty czy klejony: którą oprawę wybrać do liczby stron, papieru i nakładu?

To pytanie pada zwykle na etapie, gdy treść katalogu jest już prawie gotowa. Tymczasem oprawę najlepiej wybrać przed składem, bo od niej zależą marginesy, układ rozkładówek i projekt okładki. Zmiana oprawy po zakończeniu składu oznacza poprawki w pliku, a czasem dodanie lub usunięcie stron.

W tym poradniku porównujemy obie oprawy pod kątem liczby stron, grubości grzbietu, papieru, trwałości i sposobu otwierania. Nie zajmujemy się tu kosztami projektu i składu, bo opisujemy je w artykule ile kosztuje katalog firmowy. Jeśli nie masz pewności, czy potrzebujesz katalogu, czy raczej folderu lub broszury, zacznij od tekstu katalog, broszura, folder czy ulotka.

Obie oprawy należą do opraw miękkich. Różnią się sposobem łączenia stron, a z tego wynika cała reszta: liczba stron, wygląd grzbietu i zachowanie katalogu w dłoni.

Najmniejszy katalog szyty ma 8 stron, choć technicznie da się zszyć nawet 4 strony wkładu z okładką. Górną granicę wyznacza grubość całego bloku. Gdy arkuszy jest za dużo, katalog trudno równo zamknąć, zszywki słabiej trzymają, a środkowe strony wysuwają się poza okładkę. Drukarnie podają różne limity, zwykle w przedziale od kilkudziesięciu do około 100 stron, zależnie od gramatury papieru i maszyny.

W praktyce katalogi szyte najczęściej mają od 8 do 48 stron. Przy kredzie 135 g można bez problemu pójść wyżej. Przy środku z kredy 170 g i okładce 350 g zbliżamy się do granicy szybciej, bo każdy arkusz jest grubszy. Informacje o gramaturach znajdziesz w słowniku pod hasłem gramatura papieru.

Oprawa klejona ma odwrotny problem. Zbyt cienki blok daje wąski grzbiet, na którym klej ma za mało powierzchni. Taki katalog łatwiej się rozkleja, a na grzbiecie nie zmieści się czytelny napis. Dlatego oprawę klejoną stosuje się zwykle od kilkudziesięciu stron wzwyż, a próg zależy od grubości papieru.

Przy oprawie klejonej liczba stron także powinna dzielić się przez cztery, a przy druku ze składek najlepiej przez 8 lub 16. Puste strony na końcu katalogu wyglądają niestarannie, więc objętość planujemy razem ze spisem treści. Oprawa miękka klejona to też typowe rozwiązanie w broszurach i raportach rocznych.

Grzbiet katalogu klejonego ma szerokość, którą trzeba uwzględnić w projekcie okładki. Okładka to wtedy jeden plik: tył, grzbiet i przód obok siebie. Jeśli grzbiet w pliku będzie za wąski lub za szeroki, napis na grzbiecie przesunie się na przód lub tył okładki.

Grubość grzbietu liczy się prostym wzorem: liczba stron podzielona przez dwa, czyli liczba kartek, razy grubość jednej kartki. Do tego dochodzi grubość okładki. Grubość kartki zależy od papieru, a nie tylko od gramatury. Kreda matowa jest zwykle nieco grubsza od błyszczącej o tej samej gramaturze, a papier offsetowy grubszy od kredy.

Tabela poniżej pokazuje przykładowe wartości dla środka z cienkiej kredy, przy założeniu kartki o grubości około 0,1 mm i bez okładki. To orientacyjne liczby do planowania, a nie specyfikacja. Dokładną szerokość grzbietu podajemy przed przygotowaniem okładki, na podstawie wybranego papieru. W drukarni Grafton wyliczamy ją przy każdej wycenie katalogu klejonego.

Przy środku z kredy 170 g grzbiet będzie wyraźnie grubszy, a strefa wyboru przesunie się w stronę mniejszej liczby stron. Dlatego przy każdym katalogu pytamy najpierw o papier, a dopiero potem mówimy, czy oprawa szyta się sprawdzi.

Katalog szyty otwiera się łatwo i szeroko. Środkowa rozkładówka jest ciągła, bo to jeden arkusz papieru. To dobre miejsce na duże zdjęcie, mapę czy tabelę na dwie strony. Pozostałe rozkładówki też otwierają się dość płasko.

Katalog klejony zachowuje się inaczej. Część każdej strony znika przy grzbiecie, a mocne rozginanie może osłabić klejenie. Dlatego w projekcie zostawiamy większy margines wewnętrzny, a na rozkładówkach nie umieszczamy tekstu ani twarzy w pobliżu grzbietu.

Cienki katalog szyty jest trwały, bo zszywki mocno trzymają kilka arkuszy. Przy grubym katalogu szytym obciążenie na zszywkach rośnie i pierwsze arkusze mogą się wyrywać przy częstym kartkowaniu. Katalog klejony lepiej znosi codzienne używanie, jeśli blok ma odpowiednią grubość i jest dobrze sklejony.

Przy katalogach, które mają służyć długo i być często otwierane, można wybrać oprawę szyto-klejoną. Składki są wtedy dodatkowo zszyte, a potem sklejone z okładką. Taka oprawa jest mocniejsza od samego klejenia, ale też droższa i dłuższa w realizacji.

W katalogu szytym środkowe arkusze są zawijane wokół zewnętrznych, więc po złożeniu wystają nieco dalej. Po obcięciu krawędzi strony w środku są minimalnie węższe niż na początku i na końcu. Przy cienkim katalogu różnica jest niewidoczna. Przy grubszym trzeba ją uwzględnić w projekcie, zostawiając bezpieczny margines od zewnętrznej krawędzi.

Oprawa wpływa na plik do druku. Przy katalogu szytym okładka jest częścią pierwszego arkusza, a grafik pilnuje głównie marginesów od krawędzi i od złamu. Przy katalogu klejonym okładka to osobny plik z grzbietem, a strony środka potrzebują większego marginesu wewnętrznego.

Rozkładówki projektuje się inaczej w każdej oprawie. W katalogu szytym można swobodnie przeprowadzić zdjęcie przez środek rozkładówki. W katalogu klejonym zdjęcie przez grzbiet jest możliwe, ale ważne elementy trzeba odsunąć od środka, a tekst nigdy nie powinien przez niego przechodzić.

Jeśli zlecasz nam projekt i skład, oprawę ustalamy na początku pracy. Jeśli przysyłasz gotowe pliki, sprawdzamy je pod kątem wybranej oprawy przed drukiem. Zasady przygotowania plików opisujemy w poradniku jak przygotować plik do druku, a zakres usług projektowych na stronie projektowanie katalogów.