Co to jest ISBN? Definicja

International Standard Book Number; 13–cyfrowy identyfikator publikacji; międzynarodowy znormalizowany numer publikacji (książki)

ISBN (International Standard Book Number – Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki) to numer, który składa się z 13 cyfr. Służy identyfikacji wydawcy, tytułu i różnych jego wydań. Znajdziesz go na każdej książce w księgarni. Ale czy e-book również musi mieć ISBN? A jak to wygląda w self-publishingu? Z artykułu dowiesz się: czy numer ISBN jest obowiązkowy, jak go uzyskać, czy nadawanie jest bezpłatne i do czego zobowiązuje. 

Jak odczytać ISBN i co on oznacza?

Pierwsza, druga, trzecia cyfra – dzięki nim odróżnimy pozycje sprzed 2007 roku (wcześniej obowiązywał w Polsce 10-cyfrowy numer, a nie 13-cyfrowy) od tych nowszych (po 2007 roku). Pierwsze trzy cyfry to stały prefiks „978”. 

Czwarta i piąta cyfra – pozwalają zidentyfikować kraj pochodzenia publikacji i język. Dla polskich tytułów jest to oznaczenie „83”.

Cyfry od szóstej do jedenastej włącznie – identyfikator wydawcy. 

Cyfra dwunasta – wskazuje na numer z danej puli numerów, który ma publikacja.

Cyfra trzynasta – kontrolna. Pozwala zweryfikować poprawność numeru ISBN. Służą do tego odpowiednie wzory matematyczne. Na tym miejscu możemy znaleźć cyfrę lub literę „X”.

Czy numer ISBN jest obowiązkowy i każda książka musi go mieć?

Nie. Nadawanie ISBN to tylko obyczaj i dobra praktyka w branży wydawniczej. W polskim prawie nie ma zapisu, który nakazywałby uzyskać numer dla publikacji. Zatem jeśli piszesz książkę i chcesz zostać self-publisherem albo myślisz o wydaniu własnego e-booka w ramach marki osobistej, nie musisz przejmować się oznaczaniem publikacji. 

W niektórych przypadkach (omówionych niżej) może się to okazać przydatne, a nawet konieczne, ale kwestia nie jest prawnie regulowana, więc brak numeru ISBN nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji prawnych.

Jakim publikacjom nadaje się numer ISBN?

Biblioteka Narodowa wymienia konkretne typy publikacji, którym można nadać ISBN:

  • drukowane książki i broszury (i ich różne formy produktu);
  • publikacje w alfabecie Brailleʼa;
  • publikacje o określonym zakończeniu, których wydawca nie zamierza kontynuować lub regularnie aktualizować;
  • mapy;
  • filmy edukacyjne i instruktażowe, wideo i przezrocza;
  • książki mówione na kasetach, płytach CD lub DVD;
  • publikacje elektroniczne zarówno na nośnikach fizycznych (takich jak taśmy czytelne maszynowo, dyskietki czy CD-ROM-y) jak i w Internecie;
  • cyfrowe kopie drukowanych publikacji książkowych;
  • publikacje w postaci mikroform;
  • oprogramowanie edukacyjne lub instruktażowe;
  • publikacje multimedialne (jeśli podstawowym ich składnikiem jest tekst).